Το Χρηματιστήριο Ρύπων εργαλείο απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα

21
green tank

Καθώς βρισκόμαστε εν μέσω μιας έντονης ενεργειακής και οικονομικής κρίσης λόγω των τιμών των ορυκτών καυσίμων και της πιθανότητας διακοπής των ροών ορυκτού αερίου από τη Ρωσία, πολλά ευρωπαϊκά κράτη και μαζί με αυτά και η Ελλάδα, αυξάνουν βραχυπρόθεσμα την εξορυκτική δραστηριότητα λιγνίτη και λιθάνθρακα και εξετάζουν το ενδεχόμενο προσαρμογής των χρονοδιαγραμμάτων απόσυρσής των ανθρακικών τους μονάδων. Την ίδια στιγμή όμως η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διασφαλίσει την επίτευξη των κλιματικών στόχων που θα τη θωρακίσουν από τις ολέθριες επιπτώσεις της πολύ μεγαλύτερης κλιματικής κρίσης, η οποία είναι ήδη εδώ και αναμένεται να επιδεινωθεί τα επόμενα χρόνια.

Σε αυτό το πλαίσιο και με φόντο τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία, αναθεωρείται αυτήν την περίοδο η οδηγία που διέπει το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), δηλαδή το Χρηματιστήριο Ρύπων, το οποίο αποτελεί τη «ναυαρχίδα» της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής.

Ενόψει ενός κρίσιμου φθινοπώρου για την ενεργειακή και κλιματική πολιτική σε Ευρώπη και Ελλάδα και με στόχο να σταθμιστούν οι επιπτώσεις των διαφόρων εξεταζόμενων επιλογών τόσο στις εθνικές πολιτικές, όσο και στην αναθεώρηση της οδηγίας για το Χρηματιστήριο Ρύπων, το GreenTankαναλύει τις τάσεις στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (ΑΘ) στην Ελλάδα και την ΕΕ των τομέων που υπάγονται στο ΣΕΔΕ συγκρίνοντας τις εκπομπές ΑΘ του 2021 τόσο σε σχέση με αυτές κατά την έναρξη του ΣΕΔΕ (2005), όσο και σε σχέση με την αρχή της 3ης φάσης του (2013), χρησιμοποιώντας επίσημα στοιχεία.

Τα ερωτήματα που εξετάζονται είναι:

• Πώς εξελίχθηκαν οι εκπομπές ΑΘ στις μονάδες που ανήκουν στο ΣΕΔΕ το 2021, μετά από το 2020 όπου παρατηρήθηκε η πιο μεγάλη πτώση των τελευταίων ετών;
• Ποιες ήταν οι επιδόσεις της Ελλάδας και πώς συγκρίνονται με τις επιδόσεις των υπόλοιπων κρατών μελών της ΕΕ;
• Ποιοι είναι οι τομείς που συνέβαλαν περισσότερο και ποιοι λιγότερο στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου διαχρονικά και ποια είναι η σημερινή κατάσταση;
Σύμφωνα με την ανάλυση:
• Η ΕΕ αύξησε τις εκπομπές της κατά 7% το 2021 σε σχέση με το 2020 αλλά σε σχέση με το 2005 πέτυχε μείωση κατά 35%
• Η Ελλάδα έχει την 4η καλύτερη επίδοση στην ΕΕ το 2021 με 54% λιγότερες εκπομπές του ΣΕΔΕ σε σχέση με το 2005 και βρίσκεται πολύ κοντά στην 1ηΠορτογαλία (-57%).
• Στην ΕΕ – και σε μεγαλύτερο βαθμό στην Ελλάδα – οι επιδόσεις αυτές επιτεύχθηκαν κυρίως λόγω του δραστικού περιορισμού της χρήσης λιγνίτη και λιθάνθρακα και θα ήταν ακόμα μεγαλύτερες αν το ίδιο χρονικό διάστημα δεν λάμβανε χώρα αλματώδης άνοδος της χρήσης ορυκτού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή.
• Ηενεργοβόρος βιομηχανία στην Ελλάδα συνέβαλε ελάχιστα στη μείωση των αερίων θερμοκηπίου από τους τομείς του ΣΕΔΕ έως και το 2021 μειώνοντας κατά μόλις 3% τις εκπομπές της σε σχέση με το 2013.
Η ανάλυση καταλήγει πως εν μέσω ενεργειακής κρίσης και ενόψει των τριμερών διαπραγματεύσεων για την αναθεώρηση της σχετικής οδηγίας, είναι απαραίτητο το ΣΕΔΕ να ενισχυθεί με:
• πιο φιλόδοξο κλιματικό στόχο για το 2030,
• πιο ισχυρό Αποθεματικό Σταθερότητας (ΜSR),
• ταχύτερη κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών για τη βιομηχανία.