Μέρη της ομιλίας του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κώστα Σκρέκα, στη Βουλή για τη στρατηγική μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία

186
ΥΠΕΝ Βουλή 2

“[…] Η πανδημία, λοιπόν, της Covid-19 αναδεικνύει την ανάγκη να μην κλείσουμε τα μάτια στην επόμενη μεγάλη παγκόσμια κρίση, οι επιπτώσεις της οποίας έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές στην καθημερινότητά μας. Και, βεβαίως, αναφέρομαι στην κλιματική κρίση και στις επιπτώσεις που αυτή έχει και η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για την ύπαρξη όχι μόνο της Ευρώπης, αλλά και του κόσμου.

Σήμερα, λοιπόν, καλούμαστε να κινηθούμε όλοι μαζί προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση για να καταπολεμήσουμε άμεσα και συνολικά τα αίτια τα οποία προκαλούν αυτήν την κρίση, αλλά και τις αναπόφευκτες συνέπειές της. […]

Ο Πρωθυπουργός μας, Κυριάκος Μητσοτάκης, στα πλαίσια της Συνόδου Κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα, που είχε λάβει χώρα τον Σεπτέμβριο του 2019, πολλούς μήνες δηλαδή πριν έρθει η πανδημία, είχε σκιαγραφήσει τη φιλόδοξη εθνική στρατηγική για την ενέργεια και το κλίμα περιγράφοντας μεταξύ άλλων την απόφασή του τότε για μια γρήγορη απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Θα εξηγήσω, βέβαια, παρακάτω τους λόγους. Τη γρηγορότερη απολιγνιτοποίηση ίσως μεταξύ των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και προκάλεσε, από τότε μέχρι σήμερα – και πρόσφατα από την κα Βεστάγκερ που μας επισκέφτηκε – αναρίθμητα εγκωμιαστικά σχόλια για αυτήν την τολμηρή και οραματική απόφαση.

[…] Έχουμε στη φαρέτρα μας τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αλλά και βέβαια τους πόρους του επόμενου ΕΣΠΑ.

Όπως γνωρίζετε, τουλάχιστον το 37% των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης που αντιστοιχεί σε δημόσια δαπάνη τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ, έχει αφιερωθεί στην πορεία προς την πράσινη ανάκαμψη της χώρας μας, με τον τομέα φυσικά της ενέργειας να καταλαμβάνει αδιαμφισβήτητα έναν ρόλο κομβικό και θα εξηγήσουμε παρακάτω για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό. […]

Να σας πω, όμως, επιτρέψτε μου, ποιοι ήταν οι στόχοι, οι αναθεωρημένοι στόχοι – και κάποιος μπορεί να ανατρέξει στο προηγούμενο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα που παραλάβαμε – που κατατέθηκαν τον Δεκέμβριο του 2019.

Πλήρης απολιγνιτοποίηση της οικονομίας μας μέχρι το 2028 για συγκεκριμένους λόγους που θα εξηγήσω. Αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική κατανάλωση ενέργειας στο 35% έως το 2030. 18% σήμερα είναι η συμμετοχή των ΑΠΕ στη συνολική κατανάλωση ενέργειας. Εδώ συμπεριλαμβάνονται, βέβαια, και η ενέργεια που χρησιμοποιούμε για την κίνηση των αυτοκινήτων για τις μεταφορές, για τη θέρμανση, για τον κλιματισμό των κτιρίων και άλλα. Αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή, πιο συγκεκριμένα στο 61% μέχρι το 2030.

Οφείλω να πω ότι αυτά είχαν σαν αφετηρία τον στόχο που είχε θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 42% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 1990.

Αυτό, όπως γνωρίζετε, το τελευταίο διάστημα έχει αλλάξει, έχει ανέλθει στο 55% και άρα ήδη έχουμε ξεκινήσει την αναθεώρηση ενός ήδη πολύ φιλόδοξου εθνικού σχεδίου, αλλά και για να πετύχουμε τους νέους πιο φιλόδοξους στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Άρα, το 61% που είχαμε αρχικά καθορίσει να συμμετέχουν οι ΑΠΕ στη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μας αναμένεται να αυξηθεί, ίσως ξεπεράσει και το 67%. Αυτό θα είναι το αποτέλεσμα μίας μελέτης που αυτήν τη στιγμή ήδη εκπονείται για να είμαστε ίσως και από τις πρώτες χώρες, για να μην πω η πρώτη χώρα, η οποία θα αναθεωρήσει το Εθνικό της Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα.

Μείωση, επίσης, των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου, όπως είπα, ήταν 42%, αλλά θα γίνει 55% σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις.

[…] Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ευθύνεται για το 32% περίπου των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Ακολουθούν οι μεταφορές με περίπου 20%. Ακολουθεί μετά η βιομηχανία με 16% και στη συνέχεια τα κτίρια, ο αγροτικός τομέας αρκετά πιο χαμηλά στο 5%. […]

Για ποιον λόγο η απολιγνιτοποίηση, που τόσο οραματικά και τόσο αποφασιστικά ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός τον Σεπτέμβριο του 2019, είναι σημαντική; Είναι σημείο «κλειδί» για την από εδώ και πέρα αειφόρο, βιώσιμη και ισχυρή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Γιατί, όπως είδατε, ο βασικός ένοχος για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα είναι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη. Για κάθε MWh ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από λιγνίτη εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα από τα λιγνιτικά εργοστάσια της ΔΕΗ 1,2-1,4 τόνοι διοξειδίου του άνθρακα.

Τι σημαίνει αυτό; Πρώτον, ότι επηρεάζεται πολύ το περιβάλλον.

Δεύτερον, ότι ζημιώνεται η ΔΕΗ. Σήμερα που μιλάμε ο κάθε τόνος διοξειδίου του άνθρακα που εκπέμπεται στην ατμόσφαιρα κοστίζει 35-40 ευρώ. 40 ευρώ έφτασε ο κάθε τόνος να κοστίζει διοξειδίου του άνθρακα που κάποιος εκπέμπει στην ατμόσφαιρα. […]

Όλες οι λιγνιτικές μονάδες θα αποσυρθούν μέχρι το 2023 πλην μίας. Η οποία, σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις της ΔΕΗ, θα μετατραπεί σε μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο το 2025.

Για να πετύχουμε, όμως, επιπλέον μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από την ηλεκτροπαραγωγή και από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σχεδιάζουμε μεγαλύτερη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο σύστημα μας.

Για αυτόν τον λόγο προχωράμε στην απλοποίηση, κατ’ αρχήν, ακόμη περισσότερης αδειοδότησης. Ο προκάτοχός μου, Κωστής Χατζηδάκης, έχει κάνει σπουδαία δουλειά. Είχε προχωρήσει κατά το προηγούμενο διάστημα στην πρώτη φάση απλοποίησης αδειοδότησης των ΑΠΕ. Εμείς προχωράμε στο δεύτερο βήμα.

Και όχι μόνο αυτό. Για να έχουμε περισσότερη διείσδυση των ΑΠΕ θα πρέπει να πετύχουμε δύο πράγματα. Πρώτον, να εγκαταστήσουμε συστήματα, που σήμερα δεν υπάρχουν, αποθήκευσης ενέργειας. […]

Θα πρέπει, επίσης, να αναβαθμίσουμε το ενεργειακό μας σύστημα. Τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας για να μπορέσουμε να έχουμε μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ.

450 εκατ. ευρώ περίπου έχουμε κατανείμει από το Ταμείο Ανάκαμψης ακριβώς για την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας. Πάνω από 1,2 με 1,4 GW αποθηκευτικής δυνατότητας θα πρέπει να εγκαταστήσουμε στην Ελλάδα μέχρι το 2030 για να μπορέσουμε να πετύχουμε τη σταθερότητα του ηλεκτρικού μας δικτύου και να αυξήσουμε τη διείσδυση των ΑΠΕ. Αντλητικά συστήματα, συστήματα αντλησιοταμίευσης και μπαταρίες. […]

Αυτήν τη στιγμή, η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν παράγεται από ρυπογόνες ντιζελογεννήτριες, οι οποίες σταδιακά θα αρχίσουν να αποσύρονται μετά τη διασύνδεσή τους και μετά βέβαια την ανάπτυξη σε αυτά υβριδικών συστημάτων σε αυτά τα οποία δεν θα διασυνδεθούν.

Έχουμε στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δρομολογήσει ήδη τη σύσταση μίας ειδικής Επιτροπής για την αξιολόγηση των σχεδίων που θα κατατεθούν στο ανάλογο Ταμείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, για την απανθρακοποίηση των νησιών. […]

Ένα δισ. περίπου ευρώ εκτιμάται ότι θα επενδύσουμε δημόσια δαπάνη, που θα κινητοποιήσει συνολικά 1,8 δισ. ευρώ. Σχεδόν 2 δισ. ευρώ ακριβώς για την απανθρακοποίηση των νησιών μας. […]

Και, βέβαια, όπως είπα, για τα μικρότερα νησιά, τα οποία θα παραμείνουν για μεγαλύτερο διάστημα μη διασυνδεδεμένα, εκεί σχεδιάζουμε την εγκατάσταση υβριδικών συστημάτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, από φωτοβολταϊκά και την εγκατάσταση μπαταριών, έτσι ώστε και για αυτά να μειώσουμε το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. […]

Και, βέβαια, δεν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια γρήγορη μετάβαση σε ένα πιο καθαρό μέλλον της Ελλάδος εάν δεν μιλούσαμε για το φυσικό αέριο που θα είναι το καύσιμο «γέφυρα», το μεταβατικό καύσιμο. Για αυτόν τον λόγο και επενδύουμε 1 δισ. ευρώ δημόσια δαπάνη στα δίκτυα μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου, τα οποία θα είναι έτοιμα για να μεταφέρουν λίγο αργότερα και υδρογόνο.

Και, βέβαια, ενισχύουμε τις διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες και προωθούμε φυσικά και τη διασύνδεση μεταξύ του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδος για μεταφορά φυσικού αερίου. Και αυτός ο αγωγός, ο λεγόμενος αγωγός East Med θα είναι hydrogen-ready, δηλαδή θα μπορεί μέχρι 20% να μεταφέρει υδρογόνο. […]

Προωθούμε την ενεργειακή αναβάθμιση 600.000 δημοσίων και ιδιωτικών κτιρίων μέχρι το 2030. 60.000 κάθε χρόνο. Το 12 – 15% των σπιτιών θα πρέπει να έχει αναβαθμιστεί ενεργειακά. 2 δισεκατομμύρια ευρώ δημόσια δαπάνη από το Ταμείο Ανάκαμψης. […]

Δεν θα μπορούσα, βέβαια, να μη μιλήσω για τις νέες τεχνολογίες που είναι απαραίτητες, όπως είναι για παράδειγμα το υδρογόνο. Ανακοινώσαμε μία πρόσκληση, πριν λίγες εβδομάδες, σε συνεργασία με το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Είχαμε πάνω από 20 αιτήσεις ενδιαφερομένων για να καταθέσουν επενδυτικά σχέδια για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου. Υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον, το οποίο θα το υποστηρίξουμε και με πόρους αλλά και με ρυθμιστικό πλαίσιο που αυτήν τη στιγμή είναι σχεδόν έτοιμο και πρόκειται να κατατεθεί προς έγκριση στους αρμόδιους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το επόμενο διάστημα. […]

Δεν θα μπορούσαμε να μην αναφέρουμε τη διαχείριση απορριμμάτων και την προώθηση της ανακύκλωσης, στην οποία δεν μπορεί η Ελλάδα να αισθάνεται και πολύ υπερήφανη για τις επιδόσεις της. Αλλά εμείς, όμως, φέρνουμε έναν νέο νόμο. Αύριο θα τεθεί ξανά σε διαβούλευση ένα νέο νομοσχέδιο για την ανακύκλωση που αποτελεί το «κλειδί» για την ορθή διαχείριση των αποβλήτων, γιατί με αυτόν τον τρόπο πρέπει να καταφέρουμε επιτέλους να γίνει η κουλτούρα της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας των Ελλήνων. […]”